Site Haritası
Kur'an-ı Kerim
Hadis-i Şerif
Hz. Mevlana
Eserleri
Seyyid Burhaneddin
Bahâeddin Veled
Şems-i Tebrizi
Selahaddin Zerkubî
Sultan Veled
Hüsâmeddin Çelebi
Hz.Mevlâna Dergâhı
Sema
Adab ve Erkan
Yolun Mertebeleri
Çelebilik
Mevlevi Ayinleri
Mevlana İhtifalleri
Akademik
Yükle
Hizmeti Geçenler
Mesnevi Sohbetleri
Mesnevi Hikayeleri
Sesli Kitaplar
Duyuru&Etkinlik
Haberler
Semazen Video
Semazen Radyo
Projelerimiz
Foto Galeri
Soru ve Cevaplar
Keşkül Dergisi
Linkler
KONYA
Evrad-ı Şerif
Dinletiler



 

Google

Kur'an-ı Kerim

Dinleyelim


Hz. Mevlânâ'nın eserlerinden hangisini okudunuz?
Mesnevi
Divan-ı Kebir
Fihimafih
Mecalis-i Seba
Mektubat
Birkaçını
Hiç Birini
 
MEVLÂNA’NIN MİLLİYETİ-VII
09 Ağustos 2011 22:26

MEVLÂNA’NIN MİLLİYETİ-VII

“Aslem Türkest” Rubaisi

 

 Mevlâna, Farsçanın hakim olduğu ancak kendi soydaşlarının içinde anadili Hakanî Türkçesi’nin dışında, yapı itibariyle oldukça farklı, Oğuz Türkçesi’nin konuşulduğu bir ortamda kalmanın sıkıntısını bir rubaisinde dile getirir:

 

“Bigane meğirid merâ zin kûyem

Der kûy-u şuma hâne-i hod mîcuyem

Düşmen neyem her çend ki düşmen rûyem

Aslem Türkest eğerçi Hindû gûyem”

 

(Beni bu beldede yabancı saymayın. Sizin beldenizde ben evimi arıyorum. Her ne kadar düşman görünüşlüysem de düşman değilim. Farsça yazsam bile aslım Türk’tür).

 

Bu rubaisinden açık ve seçik anlaşılıyor ki, kendisi aslen Türk’tür. Hindû dediği, Hint-Avrupa dil kuşağına mensup Sanskritçenin bir lehçesi olan Lisan-ı Pehlevi yani klasik Farsça’dır. (Yakıt, Batı Düş. s. 15). Dolayısıyla Farsça yazsam bile aslım Türk’tür diyerek hem çağdaşlarına hem de bugün onu milliyetsiz bırakan zihniyete, hem de onu farklı milliyetlere yamamak isteyenlere gerekli cevabı vermiştir.

 

Mevlâna burada kendisini yadırgayanlara da cevap vermektedir. “Esasen bir Türk’ün kendi boyundan, kabilesinden, şehir veya memleketinden olmayan diğer bir Türkü yadırgaması, ona yabancı muamelesi yapması tarihî bir hakikattir. Türk daima kendi boyundan olmayanı yadırgamıştır”( Baykara, s. 433).

 

Mevlâna’nın bu rubaisinde Türk kelimesini, Mesnevî’nin bazı beyitlerinde “güzel”, “yakışıklı”, “hoş” anlamında sembolik olarak kullandığı manada olmadığını, bir yadırgamaya cevap teşkil ettiğinden dolayı Türk kelimesini, bildiğimiz Türk ırkından olduğunu bildirmek için kullandığını görüyoruz. Bu arada bazıları da Hindû kelimesini tevil ederek, onun Farsça demek olmadığını, Belh şehrinin eski adı olduğunu söyleyenler de vardır (Baykara, s. 434)

 

Mevlâna’nın Türkçesi

 

Mevlâna’nın şiir dili her ne kadar Farsça olsa da, onun Türkçe şiirleri de vardır. Bunlar beyitler veya rubailer halinde veya mülemma tarzında olan Hakanî lehçesiyle yazdığı şiirlerdir. Mevlâna’nın ve oğlu Sultan Veled’in Türkçe şiirleri üzerinde incelemeler de yapılmıştır. Necip Asım, Veled İzbudak, Martinovitz, Şerafettin Yaltkaya, Sadettin Nüzhet, Mecdud Mansuroğlu, .(Önder, s.27) ve Yakup Şafak’ı başta sayabileceklerimizdir

 

Mevlâna Mesnevî’sinde yer yer Türkçe kelimeler kullanır: Amaç, armağan, ayaz, aş, baba, bey, çarık, çavuş, damgacı, dağ, götürü, gerek, gerdek, hakan, kak, kışlak, yaylak, koç, konuk, korukcu, sağrak, sınır, sürme, sancak, Tanrı, tuzluk, tutmaç, töre, yay, tamu, uçmak, ulak üzüm, yağı, yurt…(Yaltkaya, 3-47)

 

Mevlâna’nın Divan’ında geçen Türkçe (tabiî ki Hakanî Türkçesi) şiirlerden birkaç örnek:

 

“Geçkinen oğlan hey bize gelgil

Dağda dağda hey geze gelgil

Ay bigi sensin gün bigi sensin

Bî-meye gelme, bâ-meye gelgil” (Divan-ı Kebir, VII, 532 Gölp. Terc.)(Şafak, 3)

 

(Ey kendinden geçmiş oğlan, bize gel, dağdan dağa gezerek(dağları aşarak) bize gel. Sen ay gibisin, güneş gibisin; tatsız(neşesiz) gelme, tatlı(neşeli) gel.)

 

 

Prof. Dr. İsmail YAKIT

Akdeniz Üniversitesi

Edebiyat Fakültesi

Felsefe Bölümü/ANTALYA

www.ismailyakit.com

ismailyakit@gmail.com

Bookmark and Share

 

Bu Yazı 5301 defa okundu.
DÖŞEMENİN ALTINDAN KONUŞMAK
M. Faik Özdengül
Ölümsüzlük ağacı nedir?
İsmail Güleç
Mücâhidîn-i Mevleviyye Alayı
Yakup Şafak
MEVLANA'NIN ADALET FELSEFESİ
Misafir Yazar
Tasavvuf Hakkında...
Mahmut Erol Kılıç
Tasavvuf Vaktidir
Cuma Mektupları
SEYYİD-İ SIRDAN
Muhsin İlyas Subaşı
Tarikatın Ne Olduğunu Biliyor Muyuz?
Editör'ün Seçimi
Mevlevî
Mehmet Demirci
MEVLÂNÂ’NIN MESNEVİDEKİ AMACI
Nuri Şimşekler
MESNEVÎ'DE OLGUN İNSAN
Adnan K.İsmailoğlu
Hz. Mevlânâ’dan Nasîhatler
A.Selâhaddin Çelebi
SEMA ADABI
Ö. Tugrul İnançer
SABIRDAKİ ESRARLI GÜZELLİK
H. Nur Artıran
Mesnevi Dersleri Aramak
M. Sait Karaçorlu
Er-Rahman Er Rahim
Cemalnur Sargut
Din Yolu Hikmet Yoludur
Emin Işık
Semâ'daki Sırlar
Sezai Küçük
HZ. PEYGAMBER’İN DAVRANIŞLARI
İsmail Yakıt
Mevlevî Hatıraları
Tarihten Bir Yaprak

Asitâne Mevlevi Kültür Dergisi

Anasayfa | Hakkımızda | Site Haritası | İletişim | E-mail
Semazen.net'in resmi web sitesidir.
Web sitemizin dışında farklı sitelere yönlendiren linklerin içeriklerinden Semazen.net sorumlu tutulamaz.
Copyright © 2005, Tüm Hakları Saklıdır.
Sayfa oluşturma zamanı: 0.0321 sn.
Programlama: CMBilişim Teknolojileri Görsel Tasarım: Capitol Medya