Metinlerarası İlişkiler Bağlamında Divan-ı Şems Gazellerindeki Işık İmgesi
MEVLÂNA VE MEVLEVÎLİK HARSİYATI-1 Kitabı
Metinlerarası İlişkiler Bağlamında Divan-ı Şems Gazellerindeki Işık İmgesi
Maryam KOOCHAKI SHALMANI[1]
ÖZ
Ana dili Farsça olan şair ve mutasavvıf Mevlana Celaleddin-i Belhi/Rumi’nin kıymetli eserlerinden biri olan Divan-ı Şems-i Tebrizi, kendisinden önceki en önemli tasavvufi metinlerde de benzer örnekleri görülen imgelerle doludur. Bu makalede, Divan-ı Şems-i Tebrizi’de ve Mevlana Celaleddin’i etkileyen tasavvufi metinlerde kullanılan, tekrar eden ve birbirine benzeyen ışık imgeleri ve kaynakları, metinlerarasılık kuramı bağlamında incelenmeye çalışılmıştır. Geçmişin en önemli metinlerinden örnekler alınarak birbirleriyle karşılaştırıldığında, Divan-ı Şems-i Tebrizi’deki bu tür imgelerin diğer tasavvufi metinlerle bağlantısının çoğu zaman açık ve bilinçli olduğu, birçok durumda Kur’an’daki imgelerden etkilendiği ve Mevlana’nın ışık ve kaynaklarına ilişkin imgeler yaparken kendisinden önceki tasavvufi eserlerden doğrudan etkilendiğinin bilincinde olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca, kanıtlara göre, onları yöneten düşünce ve hayal gücü benzerdir. Üstelik, Mevlana Celaleddin’in tasavvufi kavramları gazel formunda kullanarak bu kavramları yumuşattığı ve hoş bir icazla dinleyici üzerinde daha iyi bir etki oluşturmak için uygun bir ortam yarattığı anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Metinlerarasılık. Işık İmgesi. Divan-ı Şems-i Tebrizi Mevlana. Tasavvufi Metinler
[1] Öğr. Gör., Selçuk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Fars Dili ve Edebiyatı, Konya / Türkiye. mkoochakishalmani@gmail.com
BENZER KONULAR
