MEVLÂNA VE MEVLEVÎLİK HARSİYATI-1

Selçuk Üniversitesi Mevlâna Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nuri Şimşekler,18 Farklı Üniversiteden 28 akademisyenin yazılarının bulunduğu MEVLÂNA VE MEVLEVÎLİK HARSİYATI-1 kitabının Selçuk Üniversitesi yayınları arasında e-kitap olarak yayınlandı

Editörlüğünü Prof. Dr. Nuri ŞİMŞEKLER, Prof. Dr. Ahmet TARHAN ve Öğr. Gör. Dr. Selman KARADAĞ’ın yaptığı kitap, Selçuk Üniversitesi yayınları olarak Bilimsel Yayınlar Koordinatörlüğü tarafından uluslararası yayın statüsünde e-kitap olarak neşredildi. 18 Farklı Üniversiteden 28 akademisyenin yazılarının bulunduğu MEVLÂNA VE MEVLEVÎLİK HARSİYATI-1 kitabının Selçuk Üniversitesi yayınları arasında e-kitap olarak yayınlandı

Mevlâna’nın 752. Vuslat Yıldönümü (Şeb-i Arûs) ve Selçuk Üniversitesi Mevlâna Araştırmaları Enstitüsü’nün kuruluşunun 20. Yılı Anısına hazırlanan 18 Farklı Üniversiteden 28 akademisyenin yazılarının bulunduğu MEVLÂNA VE MEVLEVÎLİK HARSİYATI-1 Selçuk Üniversitesi yayınları arasında e-kitap olarak yayınlandığını kaydetti.

857 sayfalık bu kaynak eserin tamamına Enstitünün web ana sayfasından ve üniversitenin yayınevi sayfasından ulaşalabileceğini belirten Prof. Dr. Şimşekler, ”Bu vesile ile SÜ Rektörlüğümüze ve Rektörümüze, Editörlerimize, Enstitü çalışanlarımıza, Bilimsel Yayınlar Koordinatörlüğü’ne ve özellikle emek mahsulü çalışmalarını gönderen bilim insanlarımıza teşekkür ediyoruz” dedi.

ENSTİTÜNÜN 20. YILINA ÖZEL

Enstitünün kuruluşu ile ilgili de bilgi veren Prof. Dr. Şimşekler, ”Mevlâna Araştırmaları Enstitüsü, meşhur Türk-İslâm mutasavvıf ve mütefekkiri Mevlâna Celâleddin Rûmî’nin eserlerini, düşünce sistemini ve ana esaslarını belirlediği yolu olan Mevlevîlik kültür ve sanatını, bilimsel yöntemlerle araştırmayı kendisine amaç edinmiştir. 2005 yılında Üniversite bünyesinde kurulan Mevlâna Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2010 yılında Enstitü kimliğini kazanmış ve Enstitü hâlen bu isimle çalışmalarını sürdürmektedir.

Selçuk Üniversitesi’nde 1985 ila 2005 yılları arasında gerçekleştirilen onlarca panel, kongre ve sempozyum gibi akademik faaliyetlerle bilimsel bir ortama taşınan Mevlâna ve Mevlevilik konuları, kurulan Merkez ve Enstitü ile daha sağlam temeller üzerinde araştırılmaya başlanmıştır. Dolayısıyla Mevlâna ve Mevlevilik yolundaki her türlü bilgiyi hakikatiyle tanıma ve tanıtmayı, yanlış anlama-algılama ve uygulamaları ortadan kaldırarak tarihsel gerçeklere ve geleneğe uygun doğru bilgi üretmeyi amaçlayan Enstitü’nün yaklaşık kırk yıllık bir geçmişi olduğu da bilinen bir gerçektir.

Bu çerçevede Enstitümüz tarafından Hz. Mevlâna’nın 752. vuslat yıl dönümünde yapılan faaliyetlere katkı sunması amacıyla ve kurumsallaşmanın yirminci yılı vesilesiyle kalıcı bir eser meydana getirilmesi planlanmıştır.” diye konuştu.

Okumak için: https://yayinevi.selcuk.edu.tr

ÖN SÖZ

Eserleri ve tesir alanları ile adı ve güncelliği XIII. Yüzyıldan günümüze kadar ulaşan Mevlâna Celâleddin-i Rumi ve külliyâtı, ülkemizin edebiyat ve kültürel sahasında 800 yıllık bir okunma, araştırma geleneği oluşturmuş, son yüzyıldan itibaren de Mevlevîhânelerde ve tasavvufî sahalarda kalmayarak bilimsel alanlarda en çok araştırılıp, incelenen alanlardan biri haline gelmiştir.

Mevlâna ve kendisinden sonra kurumsallaşan Mevlevilik Kültürü, Konya merkezli edebî ve kültürel bir gönüllülük hareketi olarak kurulsa da Selçuklu, Karamanoğulları, diğer beylikler ve de özellikle Osmanlılar döneminde coğrafyanın tamamına yayılmış, 3 kıtada açılan Mevlevîhâneler ile tamamen kurumsal bir hüviyete bürünmüş ve yetiştirdiği şair, yazar, hattât, mûsıkî san’atkârları ve zanaatçılarla “Osmanlı Medeniyeti”nin temel taşlarından biri olmuştur.

Yüzyıllar boyunca Mevlevîhâneler başta olmak üzere tasavvuf çevrelerinde ve dahi edebiyat ve güzel san’atlar muhitlerinde ilgi gören Mevlâna, eserleri, tesirleri; Mevlevîlik Kültürünün mûsıkîden güzel sanatlara tüm birikimi son 50-60 yıldır da üniversitelerin alanına girmiştir. Başlarda Edebiyat ve İlahiyat Fakültelerinde Mevlâna’nın eserleri, çeviri ve şerhleri, tasavvufî ve dinî kişiliği, Mevlevî şâirler gibi alanlarda çalışmalar yapılmışsa da sonrasında Güzel Sanatlar Fakülteleri ve Devlet Konservatuvarlarında da Mevlevîlik san’at ve mûsıkîsinin etkisi, tesirleri, Mevlevî san’atkârlar ve mûsıkî simaları araştırılmaya başlanmıştır.

“Modern ve Küresel Dünya” olgusu içerisinde özellikle batıda geçmişten gelen köklü öğreti sistemlerinin ilgi görmesi, Mevlâna’nın Mesnevî’si başta olmak üzere diğer eserlerinin satır aralarındaki “insanca, birlik ve beraberlikle yaşama”, “kişisel gelişim” gibi ihtiyaç duyulan anlamlı mesajların ilgi görmesi ülkemizde de karşılık bulmuş, Psikoloji, Eğitim Bilimleri, PDR, Sosyoloji, Halkla İlişkiler ve hatta Tıp alanında da akademik çalışmalar başlamış ve gün geçtikçe de artmaktadır.

Selçuk Üniversitesi Mevlâna Araştırmaları Enstitüsü, kurulduğu 2005 yılından bu yana üniversitemizin 1985 yılından itibaren başlattığı ulusal ve uluslararası Sempozyum, Kongre, Panel, Çalıştay gibi bilimsel çalışmaları devam ettirmekte, bazı özellikli eserleri yayınlayarak bilim dünyasına kazandırmakta, saha ile ilgili ülkemiz ve dünyadaki yayınları ve akademik çalışmaları da takip ederek çok farklı alanlarda ve disiplinlerde Mevlâna ve Mevlevîlik ile ilgili çıkan yayınların çeşitliliği gözlemleyip incelemeye de çalışmaktadır.

2012 yılından günümüze bünyesinde kurulan Mevlâna ve Mevlevîlik Ana Bilim Dalına interdisipliner olarak aldığı öğrencilere Yüksek Lisans eğitimi de veren Enstitü, bu öğrencilerine de geldikleri bilim dalı esas alınarak farklı alanlardan tezler hazırlatıp sahaya katkı sunmaktadır. Enstitü, ayrıca tüm dünyada bilinen, tanınan ve periyodik kültürel bir kutlama olan 7-17 Aralık tarihleri arası Konya’da yapılan Uluslararası Mevlâna’yı Anma Törenleri (Şeb-i Arûs) Düzenleme Komitesi üyesi olup danışmanlıklar yapmakta, gerçekleştirdiği bilimsel etkinliklerle, yayınladığı eserlerle destek vermektedir.

Enstitü olarak bünyesinde yapılan çalışmaları çeşitlendirmek, “Mevlâna” adını taşıyan alanındaki tek Enstitü olması vasfı ile de başta ülkemiz üniversiteleri olmak üzere erişilebilen dünyadaki farklı üniversitelerin ilgili akademisyenlerinin çalışmalarını değerlendirme ve duyurma adına bu yıldan itibaren Mevlâna ve Mevlevîlik Harsiyatı-1 adı ile her yıl Şeb-i Arûs Mevlâna’nın Vuslatı anısına yayınlanacak elinizdeki eser de hayata geçirilmiş oldu.

Bu eserin çalışmalarına yıl ortasında başlanmış ve ülkemizde bulunan tüm üniversitelere yapılan duyuru ile ilgili akademisyenlerden yazı talep edilmişti. Ayrıca üniversite dışı ve birkaç ülkeden de yazı talebimizden haberdar olan bazı araştırmacılar yazılarını ilettiler. Bu duyuru ve talebin büyük karşılık bulması ve Editörler ve Enstitü Yönetim Kurulu istişareleri ile yayınlanmaya karar verilen çalışmaların 18 farklı üniversiteden 28 yazıyı bulması ayrı bir anlam taşımaktadır. Yine gelen yazıların Güzel Sanatlar Eğitimi, İslam Tarihi ve Sanatları, Türk Dili ve Edebiyatı, Doğu Dilleri ve Edebiyatları, Fars Dili ve Edebiyatı, Psikolojik Danışmanlık Eğitimi, Sosyoloji, Temel İslam Bilimleri, Türk Dili ve Edebiyatı, Temel Tıp Bilimleri, Halkla İlişkiler ve Tanıtım, Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı gibi farklı disiplinlerden olması daha önce de belirtildiği gibi Mevlâna ve Mevlevîlik alanının çeşitliliği ve bilimsel alanının genişliğini göstermektedir.

Bu vesile ile eserin oluşmasındaki en önemli âmillerden olan ve gönderdikleri kıymetli yazıları ile Mevlâna ve Mevlevîlik sahasına bir kitap daha eklenmesine vesile olan makale yazarlarına, büyük bir titizlikle çalışan Editörlerimize, kitabın tüm sürecini ve teknik konuları takip eden Enstitümüz ilgili personellerine, katkıda bulunan hocalarımıza; kitabın yayınlanmasına destek veren Rektörümüze, Selçuk Üniversitesi Yayınevi’ne ve Bilimsel Yayınlar Koordinatörlüğü’ne teşekkür ediyoruz.

Prof. Dr. Nuri ŞİMŞEKLER

Mevlâna Araştırmaları Enstitüsü Müdürü

MEVLÂNA VE MEVLEVÎLİK HARSİYATI – 1

İÇİNDEKİLER

Prof. Dr. Hüseyin YILMAZ

Sunuş

Prof. Dr. Nuri ŞİMŞEKLER

Ön Söz

BÖLÜMLER VE YAZARLARI

(Yazar İsimlerine Göre Alfabetik Olarak Düzenlenmiştir)

Prof. Dr. Ahmet TARHAN – Öğr. Gör. Dr. Selman KARADAĞ

Üniversite Öğrencilerinin Gözünden Mevlâna ve Mevlevîlik Kültürü: Selçuk Üniversitesi Örneği

Dr. Bahram KARJU AJIRLU

Osmanlı Döneminde Mevlevîlerin Farsçayı Koruma Rolleri Üzerine Bir İnceleme

Prof. Dr. Bengü ERGÜNER-TEKİNALP

Amerika’daki Mevlânalar

Beyza ÇELİK-ÇİÇEK

2014 Yılına Kadar Yurt İçinde Hazırlanmış Mevlâna ve Mevlevîlik ile İlgili Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri İle Sanatta Yeterlilik Çalışmaları

Doç. Dr. Bilal ELBİR

2015-2025 Yılları Arasında Mevlânâ Celâleddîn Rûmî Hakkında Yapılan Lisansüstü Çalışmalarda Görülen Güncel Eğilimler

Büşra YILDIZ

Mevlâna Müzesi Hazine-i Evrak Arşivi 13, 35, 45, 51, 53 ve 93 Numaralı Mektup Zarflarındaki Belgelerin Mevlevîlik Tarihi Açısından Önemi ve Yeri

Doç. Dr. Çetin KASKA – Sayed Salahuddin AMIN

Osmanlı Sahasında Yazılan Farsça Bir Şerh: Şerh-i Müstezâd-i Mevlânâ

Prof. Dr. Dilaver GÜRER

Mevlâna’nın Tasavvuf Tarihindeki Yeri, Osmanlı ve Günümüz Anadolu Toplumundaki Önemi

Doç. Dr. Faik ÖZDENGÜL

Mevlâna ve Biyopsikososyal Sağlık

Prof. Dr. Gülcan ABBASOĞULLARI

Mevlânâ’nın Mesnevî’si ve Dîvân Şairleri

Dr. Gülsüm YAĞCIOĞLU – Prof. Dr. Reşat ÖNGÖREN

Mesnevî’de Varlık Mertebeleri

Güzide Lale HİDAYETOĞLU

Ey vây dilem’den ‘Ey vây gönül’e: Bir Nazire Silsilesinin Serüveni

Arş. Gör. Hilal Büşra Bilge TAŞKIR – Arş. Gör. Abdullah TAŞKIR

Mesnevî’de İç Konuşma ve Dolaylı Hitap Biçimleri

Prof. Dr. Hilal KAZAN

Hüsnühat Sanatının İleri Gelen Mevlevî Hattatları

Arş. Gör. Dr. Hilal YİĞİT

Mevlânâ’nın Mesnevî’sinde Şehir ve Ülke Metaforları

Doç. Dr. İbrahim AKYOL

Mevlânâ’nın Torunlarından Prof. Dr. Âmil Çelebioğlu’nun Mevlânâ ve Mesnevî ile İlgili Çalışmaları

Doç. Dr. İlyas SEVİNDİK

Çağdaş Türk Resim Sanatında Hiçliğin Rengi: Semanın Bedensel, Düşünsel ve İşitsel Boyutları

Öğr. Gör. İsmail ERASLAN

Sözün Derinliği, Sazın Hafızası: Mevlânâ’da Müzik ile Hakikat Arasındaki Ontolojik Yolculuk

Maryam KOOCHAKI SHALMANI

Metinlerarası İlişkiler Bağlamında Divan-ı Şems Gazellerindeki Işık İmgesi

Meryem SOYGÜR – Doç. Dr. Selami ERDOĞAN

Kütahya Mevlevîliğinin Son Pîrlerinden Mehmed Sıdkı Esif Dede: Tavşanlı Mevlevîhânesi ve İlâhî Aşk Anlayışı

Doç. Dr. Mücahit Sami KÜÇÜKTIĞLI

Rûmî’nin Küresel Görünürlüğü: Uluslararası Dijital Medya Analizi

Dr. Necmiye DURMUŞ

Mevlâna ve Mevlevîliğe Dair Simgelerin Popüler Ürünlere Dönüşümü

Prof. Dr. Nuri ŞİMŞEKLER

Ana Hatları ile Mevlevîlik Kuruluşu – Mevlevîhâneler – Nasıl Mevlevî Olunurdu – Mevlevîlikte Dereceler – Âdâb ve Erkân – Âdetler – Terimler – Kıyafetler – Dualar – Gülbanklar

Rumeysa BİÇER

Mevlâna’nın Mesnevi’sinde Manevi Danışmanlık İlkeleri: Mesnevi Temelli Manevi Anlatı Terapisi

Öğr. Gör. Dr. Seval GÜNBAL BOZKURT

Mevlâna’da Ölüm Düşüncesinin Tasavvuf Bağlamında İncelenmesi

Prof. Dr. Yakup ŞAFAK

Ahmed Emrî Yetkin’in Yazma Bir Mecmuası ve Bu Mecmuada Bulunan Mevlevî Şairler

Prof. Dr. Yusuf YILDIRIM

Ezelî Mestler: Hamriyye Geleneğinde Mevlânâ ve İbnü’l-Fârız

Dr. Öğr. Üyesi Zehra Zeynep SADIKOĞLU

Mevlâna’nın İnsan-ı Kâmil ve Adalet Kavramlarıyla Evlilik İlişkisini Yeniden Düşünmek