Bahariye Mevlevihanesi
Bahariye Mevlevihanesi
Talip Mert*
Eyüpsultan’m Haliç kıyısında bulunan ve inşa edildiği 1876’dan 1926’e kadar Eyüp- sultan’da çok değerli ve kalıcı bir kültür muhiti oluşturan, 1950’lerden sonra ise tamamen ortadan kaldırılan bu tekkenin yapımı ile ilgili olarak Osmanlı Arşivi’nde bulunan bazı belgeler değerlendirilecektir.
Söz konusu bu belgelere göre tekkenin inşaat masraflan Hazine-i Hassa tarafmdan ödenmiş. Mevlevihane’nin yeri ise yine Eyüpsultan tarihinde büyük bir yeri olan tarihî Bahariye Kasn’nm arsası. Sultan Abdülaziz Han’ın iradesi ile ilk keşfi 26 Ocak 1875’te yapıhp inşaatma başlanan bu tekke II. Abdülhamid Han devrinde bitmiştir. Binanın ilk keşfini yapanlar mesaha memuru İzzet Bey, bilirkişiler Vartan ile mühürleri silik olduğundan okunamayan iki kişi.
Müteahhitlik işini Nerses isminde bir kalfanın üstlendiği bu bina 1876’nın Aralık ayında tamamlanmış, 5 Nisan 1877 Perşembe günü ise başta Hüseyin Fahreddin Dede ailesi olmak üzere diğer dervişler dergâha taşınmışlardır.
İnşaatta, yıktırılan Maçka Mevlevîhanesi’nin malzemesinden yararlanılmış, tabiatıyla yeni pek çok malzeme de kullanılmıştır.
Toplam maliyeti 1262 777 Kuruş olarak hesaplanan bu bedelin 288 726 Kuruşu Maçka Mevlevîhanesi’nin enkazından karşılanmıştır. Net Maliyet olarak karşımıza 974 051 Kuruşluk bir rakam çıkmaktadır. Gerek bu rakamlar, gerekse diğer meselelerle ilgili birçok yazışmalar olmuş ve sonunda Eyüpsultan, kültür hizmetleri günümüze kadar gelen bir irfan ocağına kavuşmuştur.
Maçka’da bulunan Beşiktaş Mevlevîhanesi yıkılmadan önce Hüseyin Fahreddin Dede’nin ailesi başta olmak üzere dergahta kalan diğer dede ve dervişler için Bahariye’de iki yalı kiralanmış, 5 Aralık 1874 tarihinden itibaren de bu yalılara yerleşilmiştir. Bu yalılardaki oturma süresi 5 Nisan 1877’ye kadardır. Söz konusu yah kiraları bu müddet zarfmda Hazine-i Hassa’dan ödenmiş, bu arada ortaya çıkan bir hesap hatası ile birinci keşifte bulunmayan bir takım yeni harcamalar uzun yazışmalara ve tartışmalara sebep olmuştur.
…
* 1953 Sivas ‘doğumlu. İlk orta tahsili Sivas’ta tamamladı. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesini 19834ta bitirdi. Hat’tı Hamid Aytaç’tan, Tezhibi Süheyl Ünver ve Çiçek Derman’dan öğrendi. 1994’den beri Marmara Üniversitesi Arşivcilik bölümü öğretim görevlisi olarak çalışmakta. Osmanlı Kültür Tarihi üzerine özel çalışmasını sürdürmektedir.
BENZER KONULAR
