Mesnevî’nin Türkçe Şerhleri

A+
A-

Mesnevî’nin Türkçe Şerhleri

Prof. Dr. Ziya AVŞAR

Özet

Şerhler bir ilim dalında meşhur olmuş genellikle muhtasar metinler üzerine kaleme alınan, bunlardaki kapalı ifadelerin açıklandığı, eksik bırakılan hususların tamamlandığı, hatalara işaret edildiği ve örneklerin çoğaltıldığı eserlerdir. Ancak bazı hacimli eserler hakkında da önemleri, kapalı veya anlaşılmayan kısımlarının bulunması dolayısıyla şerhler yazılmıştır. Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî tarafından kaleme alınan Mesnevî, anlam derinliği taşıması sebebiyle geniş bir zaman diliminde birçok tercüme ve şerh çalışmasına konu olmuştur. Mesnevî, hem irfanî hem de edebî sahayı etkileyen ve etkilemeye devam eden bir eserdir.

Bu sebeple Mesnevî’yi anlamak ve anlatmak için bu esere pek çok kişi tarafından tercüme ve şerh yazılmıştır. Mesnevî’nin bütün ciltleri şerh edildiği gibi çift ve tek ciltleri de şerh edilmiştir.Mesnevî’nin ilk on sekiz beytine veya seçme beyitlerine yapılan şerhler de bulunmaktadır. Türk edebiyatı tarihinde Mesnevî şerhleri içinde oldukça kıymetli eserler yer almaktadır. Bu şerhler içinde Türkçe şerhler olduğu gibi Farsça olanlar da vardır. Mesnevî’nin tamamı için yazılan ilk Türkçe şerh, Şem’î Şem’ullâh’ın kaleme aldığı Şerh-i Mesnevî’dir. Bu şerhten sonra da pek çok şerh kaleme alınmıştır ve alınmaya devam etmektedir.

Dünyada ve Türkiye’de Mesnevî üzerine sayısız eser kaleme alınmış olsa da son yıllarda Mevlâna ve Mesnevî üzerine yapılan akademik çalışmalar artmıştır. Mesnevî üzerine aynı konuda ama farklı yıllarda araştırmalar yapılsa da bunlar, yeni bilgilerin ortaya çıkması sonucu önceden yapılan çalışmalardaki bilgilerin tashih edilmesi için gereklidir. Okumakta olduğunuz bukitap, 2023 yılının Cumhurbaşkanlığı tarafından Mevlâna Yılı olarak ilan edilmesi ve Hz. Mevlâna’nın 750. vuslat yılı olması hasebiyle değerli araştırmacıların katkılarıyla hazırlanmıştır. Ayrıca Mesnevî’nin Türkçe şerhleriyle ilgili yeni bilgilerin ortaya çıkması, yeni şerhlerin çalışılmış veya çalışılmakta olması da bu kitabın hazırlanmasına vesile olmuştur.

Mesnevî’nin Türkçe Şerhleri adlı bu kitap; “Mesnevî’nin Türkçe Şerhlerinin Genel Değerlendirmesi”,“Mesnevî’nin Manzum /Mensur Türkçe Şerhleri”adlı iki bölüm ve “Yazarların Öz Geçmişleri”başlıklı ek kısımdan oluşmaktadır. Kitabın ilk bölümü, Ziya Avşar ve Betül Zeybek tarafından hazırlanan makaleden oluşmaktadır, ikinci bölümde ise başlangıçtan günümüze Mesnevî şerhleri hakkında bilgi bulunmaktadır. İkinci bölümden sonra bu kitaba yazılarıyla katkı sunan kıymetli yazarların öz geçmişleri yer almaktadır. Çalışmamızda değerli araştırmacıların makalelerinde ele aldıkları konular, kronolojik olarak sıralanmıştır. Araştırmacılar, kendi makalelerinde dil ve imla kullanımları konusunda serbest olup kullandıkları kaynaklar, makalelerinin sonunda yer almıştır. Bu kitabın Mesnevî çalışmalarına katkı sunmasını umuyor, yazılarıyla kitaba katkı sunan tüm araştırmacılara teşekkür ediyoruz.

Bölümler

  • Türkçe Mesnevi Şerhlerine Umumi Bir Bakış
    Ziya Avşar, Betül ZEYBEK
  • Mu’inüddîn b. Mustafa ve Mesnevî-yi Murâdiyye
    Meryem ARSLAN, Elif DÜNDAR
  • Aydınlı Dede Ömer Rûşenî ve Çobannâme – Neynâme Hikâyeleri
    Bestami BİLGE
  • Ebussuûd El-Kayserî’nin Mesnevî Şerhi Üzerine Bir İnceleme
    Turgut KOÇOĞLU, Hatice KÖŞKER
  • Hacı Pîrî Efendi’nin İntihâb-ı Şerh-i Mesnevî Adlı Mesnevî Şerhi
    Ömer SEMİZ
  • Şem’î Şem’ullâh ve Şerh-i Mesnevî Adlı Eseri
    Turgut KOÇOĞLU, Nevres KİP
  • Abdülmecid Sivâsî ve Şerh-i Mesnevî’si
    Ayhan ŞEN
  • Pîr Muhammed Efendi ve Hazînetü’l-Ebrâr Adlı Mesnevî Şerhi
    Abdullah Uçar
  • İsmâil Rüsûhî-yi Ankaravî ve Şerh-i Mesnevî
    Hakan YALAP
  • Vehbî-i Yemânî ve Kitâb-ı Rûhânî Fî Şerh-i Mesnevî-i Muhtasar-ı Nûrânî
    Fatma ÖZÇAKMAK
  • Türk Edebiyatında Cezîre-i Mesnevî Şerhleri
    İsmail GÜLEÇ
  • Sabûhî Ahmed Dede ve İhtiyârât-ı Hazret-i Mesnevî-yi Şerif
    Hacer ÖZKUL
  • Mesnevî’nin Parlak İncileri: Sarı Abdullah Efendi’nin Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevîsi
    Milad SALMANİ
  • Ağazâde Mehmed Efendi ve Mesnevî Şerhi
    Özlem GÜNGÖR SERT
  • Cevrî ve Hall-i Tahkîkât Adlı Mesnevi Şerhi
    Selman KARADAĞ
  • Dervîş Muhammed Şifâyî ve Eş-Şerhu’l-Kitâbi’l-Mesneviyyi’l-Ma’neviyyi’l-Muhtasar
    Ayşe CENGİZ
  • Adnî Receb Dede ve Manzum Mesnevî Şerhi Nahl-i Tecellî
    Ahmet TOPAL
  • Tâlibî Hasan Dede ve Yetîmü’ş-Şürûh Adlı Mesnevî Şerhi
    Fatih ATABEK
  • Bursevî’nin Mesnevî Şerhi: Rûhü’l-Mesnevi
    İsmail GÜLEÇ
  • Seyyid Mehmet Ali ve Mesnevî-yi Ma’nevî Şerhi
    Hamit UYGUN
  • Mehmet Murad Nakşibendî’nin Iyd-ı Ekberi: Hülâstü’ş-Şürûh
    Karden KARAKOÇ, Hilal YİĞİT
  • Es-Seyyid El-Hâcc Muhammed Şükrî İbn Ahmet’Atâ’nın (Dâmâd-ı Gelenbevî) Müntehabât-ı Mesnevî Adlı Mesnevî Şerhi
    Karden KARAKOÇ
  • Fazlullah Rahîmî ve Gülzâr-ı Hakikat’i
    Rabia AKDAĞ
  • Bağdatlı Abdülaziz Âsım: Dibace ve 18 Beyit Şerhi – Şeyh Rızâeddîn Remzî er-Rıfâî: Lübb-i Mesnevî
    Rabia AKDAĞ
  • Âbidin Paşa ve Tercüme ve Şerh-i Mesnevî-i Şerif
    Nevin METE, Habibe FURAT
  • Muhammed Es’ad Dede ve Şerh-i Ebyât-ı Mesnevi Adlı Mesnevî Şerhi
    Ömer SEMİZ
  • Tahirü’l Mevlevî ve Şerh-i Mevnevî
    Hakan YALAP
  • İbrahim Aczî Kendi ve Mevlâna ve Ruh-u Mesnevî Adlı Eseri
    Şener DEMİREL
  • Ken’ân Rifâî ve Şerhli Mesnevî-i Şerif
    Hacer ÖZKUL
  • Ahmed Avni Konuk’un Mesnevî-i Şerif Şerhi
    Bekir ÇINAR
  • Abdülbaki Gölpınarlı ve Mesnevî Tercemesi ve Şerhi
    Volkan YALAP
  • Son Dönem Mesnevî Şerhleri
    Mehmet Özdemir

Mesnevinin Turkce Serhleri

 

ETİKETLER: